เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2563 ได้มีโอกาสได้ทดลองวิธีการจัดแสดงภาพถ่ายแบบหนึ่งที่ไม่ค่อยได้ใช้กันในงานภาพถ่ายสารคดีของไทยในงาน “Hand to hand Humanitarian assistance for migrant workers facing Covid-19 crisis in Thailand” ที่จัดโดยมูลนิธิเครือข่ายส่งเสริมคุณภาพชีวิตแรงงงาน (LPN)

ผมได้ไอเดียเรื่องการจัดแสดงภาพแบบนี้มาจากองค์กรภาพถ่ายในประเทศอังกฤษที่ชื่อว่า Dysturb ซึ่งทำงานเพื่อโปรโมท media literacy ในโรงเรียนโดยใช้ภาพถ่ายเป็นเครื่องมือ

ผมรู้สึกชื่นชอบการแสดงภาพแบบนี้เป็นพิเศษเพราะเป็นปัญหาที่ผมเริ่มคิดเมื่อปีหรือสองปีที่แล้วที่ว่าพื้นที่สำหรับภาพถ่ายสารคดีมันหดหายไปสังเกตได้จากนิตยสารทั้งในและต่างประเทศที่เคยเป็นพื้นที่สำหรับภาพถ่ายสารคดี หรือ photo essay ที่ปิดตัวไป

เมื่อพื้นที่เดิมที่ของ photo essay เริ่มหดหายไปแล้วแบบนี้ทางข้างหน้าควรจะเป็นยังไงดี ที่จะทำให้เราสามารถเล่าเรื่องผ่านภาพถ่ายได้อยู่และเราก็ยังอยู่ได้

ตอนนั้นเราคิดกันว่าทางออกคงมีแค่ทางออกเดียวคือ ทำภาพถ่ายสารคดีให้มันขายได้ โดยการปรับประเด็นสนใจและรูปแบบการนำเสนอที่อาจจะต้องเพิ่ม aesthetic ของภาพให้มากขึ้นเหมือนอย่างภาพถ่ายจากฝั่งประเทศอังกฤษที่ทำกันไป โดยหวังว่าเมื่อมันอยู่ในกรอบแล้วคนดูจะซื้อไปติดบ้านได้

แต่มันก็กลับกลายเป็นว่าจะทำให้ภาพถ่ายสารคดีกลายเป็นของประดับบ้านไปเสียอีก ตอนนั้นผมก็เลยยังไม่ค่อยพอใจกับทางออกแบบนี้สักเท่าไหร่

ผมเลยคิดว่าทางออกหนึ่งของการแสดงภาพถ่ายสารคดีที่ต้องการจะบอกเรื่องราวบางอย่างต่อสังคม ไม่ใช่การขายภาพที่ต้องใช้การปริ้นอย่างดี มีต้นทุนสูง คือการนำภาพถ่ายมาสู่ถนนแบบที่ dystrub เสนอโดยใช้การปริ้นราคาถูกและแปะด้วยกาวแบบที่โปสเตอร์ที่เราเห็นกันตามข้างถนนใช้

เพราะนอกจากเราจะได้ออกแบบการจัดแสดงแบบที่ผนังของ museum อนุญาตให้ทำแล้ว ราคาต้นทุนในการแสดงยังต่ำถึง 4–5 เท่า โดยที่ข้อความที่ต้องการจะสื่อสารยังคงอยู่ ตรงนี้ผมอยากจะเรียกมันว่ามันว่า photography as political tool

ขอบคุณพี่ตุ่น Sompong Srakaew และ LPN Foundation ที่อนุญาตให้ทำลองการจัดแสดงภาพแบบนี้ในงาน “Hand to hand Humanitarian assistance for migrant workers facing Covid-19 crisis in Thailand”

ปล. ภาพชุดนี้มาจาก LPN นะครับผมแค่ออกแบบการจัดแสดง